Nid cyfieithu yw dwyieithrwydd

Mae yna fath o ddylunio dwyieithog rydych chi’n ei weld ym mhobman yng Nghymru. Mae’r Saesneg yn hyderus: teip mawr, bylchu da, y pennawd roedd y dylunydd ei eisiau. Mae’r Gymraeg yn eistedd oddi tano mewn maint llai, neu mewn pwysau ysgafnach, neu’n lapio i dair llinell achos wnaeth neb wirio. Mae’n gywir. Mae’n cydymffurfio. Ac mae’n dweud wrth bob siaradwr Cymraeg yn union ym mha iaith mae’r brand yn meddwl.

Rydyn ni’n meddwl mai methiant dylunio yw hwnnw, nid methiant iaith, ac mae’n dod o drin dwyieithrwydd fel cam cyfieithu ar ddiwedd y broses.

Mae’r asiad bob amser i’w weld

Pan gaiff brand ei ddylunio yn Saesneg a’i gyfieithu, mae’r Gymraeg yn etifeddu pob penderfyniad a wnaed hebddi. Cafodd hyd y llinellau ei osod ar gyfer y Saesneg. Cafodd y ffont ei dewis cyn i neb wirio bod ganddi ŵ. Cafodd y naws ei hysgrifennu ar gyfer un iaith a’i chario drosodd air am air, felly mae’n swnio fel hysbysiad gan gyngor hyd yn oed pan fo’r Saesneg yn swnio fel ffrind. Dyw dim o hynny’n cael ei drwsio gan gyfieithydd gwell. Caiff ei drwsio drwy ddechrau’n wahanol.

Dechreuwch gyda’r ddwy

Stiwdio Gymraeg ydyn ni, felly nid polisi yw hyn i ni, dyma sut rydyn ni’n meddwl. Mae’r ddwy iaith ar y dudalen ym mraslun cyntaf marc. Mae drafft cyntaf y naws wedi’i ysgrifennu yn y ddwy, nid wedi’i ysgrifennu mewn un a’i rendro i’r llall. Caiff y cynllun ei brofi gyda’r Gymraeg yn gyntaf, achos fel arfer mae’n hirach, ac os yw’r Gymraeg yn ffitio fe wnaiff y Saesneg. Caiff y symudiad ei amseru i’r llinell hirach. Dyw dim o hyn yn costio mwy. Mae’n costio’r un faint, yn gynharach.

Beth sy’n newid

Mae’r Gymraeg yn peidio ag edrych fel y cyfieithiad, sy’n golygu bod siaradwyr Cymraeg yn peidio â theimlo fel yr ail gynulleidfa. Weithiau mae’r brand yn mynd yn symlach, achos mae enw neu farc sy’n gorfod gweithio yn y ddwy iaith heb gymorth yn farc cryfach. Daeth Rownd a Rownd yn RaR yn rhannol am y rheswm hwnnw. Ac mae’r canllawiau’n mynd yn fyrrach, achos cafodd y rheol ar gyfer sut mae’r ieithoedd yn eistedd gyda’i gilydd ei gwneud unwaith, ar y dechrau, yn hytrach nag achos wrth achos am flynyddoedd.

Mae’r darlledwyr yn gwybod hyn yn barod

Mae S4C, y sector cyhoeddus a’r cyrff sy’n gweithio o dan Safonau’r Gymraeg wedi byw gyda hyn ers amser hir, ac mae’r gorau ohonyn nhw’n dylunio yn y ddwy iaith fel mater o drefn. Mae gweddill y wlad yn dal i fyny, a bydd y brandiau sy’n cyrraedd yno gyntaf yn edrych fel eu bod yn perthyn yma. Bydd y lleill yn dal i edrych fel eu bod wedi cyrraedd gyda llyfr ymadroddion.